शेतकऱ्यांचा तिसरा खोडवा नाकारू नका
साखर आयुक्तांचे कारखान्यांना कडक आदेश
पुणे : राज्यातील साखर कारखान्यांनी उसाच्या तिसऱ्या खोडव्याची(Third Ratoon) नोंदणी करण्यासाठी शेतकऱ्यांची अडवणूक करू नये, असे स्पष्ट आदेश साखर आयुक्त डॉ. संजय कोलते यांनी परिपत्रकाद्वारे दिले आहेत. अनेक कारखाने तिसऱ्या खोडव्याची नोंद घेण्यास टाळाटाळ करत असल्याच्या तक्रारी आल्यानंतर आयुक्तांनी हे पाऊल उचलले आहे.
या निर्णयामुळे ऊस उत्पादक शेतकऱ्यांचा उत्पादन खर्च कमी होऊन नफा वाढण्यास मदत होणार आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे
- संशोधन केंद्राची शिफारस: पाडेगाव येथील मध्यवर्ती ऊस संशोधन केंद्राने तांत्रिकदृष्ट्या स्पष्ट केले आहे की, ठिबक सिंचनाखाली एक लागण आणि तीन खोडवे घेणे शक्य आणि फायदेशीर आहे.
- अडवणूक थांबवा: काही कारखाने केवळ दोनच खोडव्यांची नोंद घेत होते, ज्यामुळे शेतकऱ्यांचे नुकसान होत होते. आता आयुक्तांनी ही टाळाटाळ थांबवण्याच्या सूचना दिल्या आहेत.
- प्रादेशिक संचालकांना आदेश : सर्व प्रादेशिक साखर सहसंचालकांनी आपापल्या क्षेत्रातील कारखान्यांची बैठक घेऊन या नियमाची अंमलबजावणी करण्याचे आदेश देण्यात आले आहेत.
- शेतकऱ्यांना दिलासा: या निर्णयामुळे ज्या शेतकऱ्यांकडे तिसरा खोडवा ऊस आहे, त्यांना आता अधिकृत नोंदणी मिळून गाळपाची खात्री मिळणार आहे.
ऊस विशेषज्ज्ञांनी खोडवा ठेवताना काही बाबींची काळजी घ्यावी, असे नमूद केले आहे.
त्याबाबी पुढीलप्रमाणे : दुसरा खोडवा ऊस पीक तुटल्यानंतर गवताळवाढ रोगाची लक्षणे पाच टक्क्यांपेक्षा कमी असावी. दुसरा खोडवा ऊस पीक तुटल्यानंतर काणी रोगाची लक्षणे पाच टक्क्यांपेक्षा कमी असावी. तिसरा खोडवा ऊस पिकांमध्ये खोडकिडीचा प्रादुर्भाव जास्त असल्यास खोडवा पीक घेऊ नये. तिसरा खोडवा ऊस पिकामध्ये खवले कीडीचा प्रादुर्भाव जास्त असल्यास खोडवा पीक घेऊ नये. दुसऱ्या खोडव्याची प्रतिएकर उसाचे उत्पादन ४५ ते ५० टन निघाल्यास तरच तिसरा खोडवा ठेवण्यात यावा. खोडवा ऊस घेण्यासाठी विद्यापीठाने शिफारशीत केलेल्या ऊस वाणांचा खोडवा ठेवावा. लागणीचा ऊस १५ फेब्रुवारीपूर्वी तुटला असेल, अशा उसाचाच खोडवा ठेवण्यात यावा. दुसरा खोडवा ऊसपिकाची तोडणी १५ फेब्रुवारीपूवी तुटलेल्या उसाचाच तिसरा खोडवा ठेवण्यात यावा. प्रतिएकर तिसऱ्या खोडवा ऊस पिकाच्या फुटव्यांची संख्या अंदाजे २५ ते ३० हजार इतकी असावी.
तिसऱ्या खोडव्यासाठी विद्यापीठाने शिफारशीत केलेल्या संतुलित अन्नद्रव्यांची मात्रा वापरावी. (२५० किलो नत्र, ११५ किलो स्फुरद, ११५ किलो पालाश प्रतिहेक्टर) माती परी-क्षणानुसार सूक्ष्म अन्नद्रव्यांची कमरता असल्यास एकरी १० किलो फेरस सल्फेट, ८ किलो झिंक सल्फेट, ४ किलो मॅगेनीज सल्फेट व दोन किलो बोरॅक्स ही सुक्ष्म अन्नद्रव्येयुक्त खते १:१० प्रमाणात सेंद्रिय खतांमध्ये मिसळून ४ ते ५ दिवस सावलीत मुरवून वापरावीत. ऊस पिकाचा खोडवा आर्थकिदृष्ट्या फायदेशीर असेल, तर पुढील खोडवे ठेवण्यात यावेत, असेही त्यांनी साखर आयुक्तालयास कळविले आहे.
