साखर क्षेत्रात अमूल्य योगदान देणारे व्यक्तिमत्त्व : शिवाजीराव पाटील

Great Engineer takes exit at the age of 93

प्रख्यात संरचनात्मक अभियंता व महाराष्ट्रातील सहकार व औद्योगिक क्षेत्रातील मान्यवर व्यक्तिमत्त्व श्री. शिवाजीराव दौलतराव पाटील (वय ९३) यांचे दि. २४ मार्च २०२६ रोजी त्यांच्या राहत्या घरी, दौलत बंगलो, टिळकवाडी, नाशिक येथे निधन झाले.

संरचनात्मक अभियांत्रिकी विषयात मास्टर्स पदवीधर असलेल्या श्री. पाटील यांनी आपल्या कारकिर्दीची सुरुवात आंतरराष्ट्रीय पातळीवर केली. त्यांनी जॉन एफ. केनेडी स्पेस सेंटर (आताचे नासा) संबंधित प्रकल्पांमध्ये फील्ड इंजिनिअर म्हणून काम केले. त्यानंतर भारतात परतल्यानंतर त्यांनी महाराष्ट्रातील साखर कारखाने, को-जेनरेशन प्रकल्प, डिस्टिलरी प्रकल्प व वीज निर्मिती प्रकल्पांसाठी प्रमुख सल्लागार म्हणून काम केले.

आपल्या कार्यकाळात त्यांनी वसंतदादा पाटील, शंकरराव चव्हाण, विलासराव देशमुख, गोपीनाथराव मुंडे, नितीन गडकरी, डॉ. कोरपे, शंकरराव बाजीराव पाटील, भाऊसाहेब थोरात, बाबासाहेब निम्बाळकर, अण्णासाहेब शिंदे, पद्मश्री विखे पाटील, मारुतीराव घुले, यशवंतराव गडाख, बबनराव शिंदे, शंकरराव कोल्हे, शंकरराव काळे, राजन पाटील, भाऊसाहेब राजळे, राम मेघे, प्रतिभाताई पाटील, भास्करराव खतगावकर, बाबूलाल काकडे, नरेंद्र बोरगावकर आदी मान्यवरांसोबत विविध प्रकल्पांवर कार्य केले.

ते महाराष्ट्रातील सहकार क्षेत्राचे संस्थापक सदस्य व कार्यकर्ते होते. साखर, को-जेनरेशन, डिस्टिलरी, इथेनॉल व इतर संस्थात्मक प्रकल्पांसह २५० हून अधिक प्रकल्पांमध्ये त्यांनी मोलाचे योगदान दिले. पद्मश्री बाबूशेठ राठी यांच्या सहकार्याने त्यांनी नाशिक इंडस्ट्रियल को-ऑपरेटिव्ह इस्टेट (NICE) स्थापनेतही पुढाकार घेतला. तसेच त्र्यंबकेश्वर येथील स्वामी समर्थ केंद्र मंदिरासह विविध सामाजिक व धार्मिक उपक्रमांमध्ये त्यांचे योगदान राहिले.

त्यांचे नाव Who’s Who in the World व Who’s Who in Asia या निर्देशिकांमध्ये समाविष्ट होते. तसेच असोसिएशन ऑफ कन्सल्टिंग सिव्हिल इंजिनिअर्स (इंडिया चॅप्टर) तर्फे त्यांना जीवनगौरव पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले होते.

आंतरराष्ट्रीय स्तरावर यशस्वी कारकीर्द असूनही ते अत्यंत साधे, जमिनीवरचे व उदार स्वभावाचे होते. महाराष्ट्रातील अनेकांना अमेरिकेत स्थायिक होण्यासाठी व नवीन जीवन सुरू करण्यासाठी त्यांनी मार्गदर्शन व मदत केली. अत्यंत साध्या परिस्थितीतून—आईचे दागिने गहाण ठेवून—परदेशात जाऊन त्यांनी स्वतःचा मार्ग घडवला, ही त्यांची जीवनगाथा अनेकांसाठी प्रेरणादायी ठरली.

त्यांच्या पश्चात त्यांचे दोन सुपुत्र श्री. निनाद शिवाजीराव पाटील व श्री. नितुल शिवाजीराव पाटील तसेच त्यांचे कुटुंबीय असा परिवार आहे. श्री. निनाद पाटील यांच्या पत्नी डॉ. हेमलता निनाद पाटील या राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाच्या प्रवक्त्या व नाशिक महानगरपालिकेच्या नगरसेविका आहेत. त्यांचा सुपुत्र श्री. युगंधर पाटील हे संरचनात्मक अभियांत्रिकी क्षेत्रात कार्यरत असून त्यांनी त्यांच्या कार्याची परंपरा पुढे नेली आहे. श्री. नितुल पाटील यांच्या पत्नी श्रीमती सोनल नितुल पाटील असून त्यांचा सुपुत्र श्री. क्षितिज नितुल पाटील यांनी उत्पादन उद्योग व जमीन विकास व निवासी प्रकल्प उभारणी या क्षेत्रात कार्य विस्तार केला आहे.