ऊसतोडणीसाठी ‘शॉर्टकट’; उभ्या पिकाला आग लावल्याने आर्थिक नुकसान
पुणे: राज्यातील साखर कारखान्याचा गळीत हंगाम अंतिम टप्प्यात आला असताना, अनेक जिल्ह्यांत शेतात उभ्या असलेल्या उसाला आग लावून तोडणी करण्याचे प्रमाण वाढले आहे. तोडणी मजुरांनी स्वतःचे काम सोपे करण्यासाठी अवलंबलेल्या या पद्धतीमुळे मात्र शेतकऱ्यांच्या पदरी घोर निराशा पडत आहे.
नेमका प्रकार काय?
- मजुरांची सोय: कडक ऊन आणि वाढलेल्या पाल्यामुळे ऊस तोडणे कष्टदायक असते. त्यामुळे मजूर रात्री किंवा पहाटेच्या वेळी उसाच्या फडाला आग लावतात. पाला जळाल्यामुळे उघडा पडलेला ऊस तोडणे आणि वाहनात भरणे सोपे होते.
- वाहतूक सुलभता: जळालेला ऊस ट्रॅक्टर किंवा ट्रकच्या ट्रॉलीमध्ये कमी जागा व्यापतो, ज्यामुळे मजुरांना भरणी करणे सोपे जाते.
शेतकरी आणि पर्यावरणावर होणारे परिणाम
१. दरात कपात: जळालेल्या उसातील साखरेचा उतारा (Recovery) घटतो. त्यामुळे साखर कारखाने अशा उसाच्या दरात प्रति टन कपात करतात, ज्याचा थेट आर्थिक फटका शेतकऱ्याला बसतो.
२. वजनात घट: ऊस जळाल्यामुळे त्यातील पाण्याचे प्रमाण कमी होऊन वजन झपाट्याने घटते.
३. प्रदूषण: मोठ्या प्रमाणावर ऊस जाळल्यामुळे परिसरात धूर आणि हवेचे प्रदूषण वाढत आहे.
समन्वयाची गरज:
हंगाम संपत आल्याच्या घाईत मजुरांकडून हे प्रकार घडत आहेत. हे रोखण्यासाठी शेतकरी, ऊस तोडणी कंत्राटदार आणि कारखाना प्रशासनामध्ये योग्य समन्वयाची आणि कडक देखरेखीची गरज असल्याचे मत व्यक्त होत आहे.
