बाष्पके संचालनालयाच्या नवीन नियमांची घोषणा; वयोमर्यादा आणि शुल्कात मोठे बदल

मुंबई: महाराष्ट्र शासनाच्या कामगार विभागाने बाष्पके (Boilers) क्षेत्राशी संबंधित नियमावलीत महत्त्वपूर्ण बदल केले असून, ‘बाष्पके परिचालन अभियंता नियम, २०२५’ आणि ‘बाष्पके परिचर नियम, २०२५’ हे नवीन नियम आता लागू झाले आहेत. जुन्या नियमांच्या जागी हे नवीन नियम प्रख्यापित करण्यात आले असून, यामुळे बाष्पके क्षेत्रातील तंत्रज्ञ आणि अभियंत्यांसाठी पात्रता आणि परीक्षा पद्धतीत मोठे बदल होणार आहेत.

ठळक बदल आणि नवीन तरतुदी:

प्रमाणपत्रांची देशव्यापी वैधता: नवीन नियमांनुसार, केंद्र किंवा इतर राज्यांच्या परीक्षक समितीने दिलेली ‘बाष्पके परिचालन अभियंता’ आणि ‘बाष्पके परिचर’ नैपुण्य प्रमाणपत्रे आता संपूर्ण देशात वैध राहतील. ही प्रमाणपत्रे धारकाच्या वयाची ६५ वर्षे पूर्ण होईपर्यंत वैध असणार आहेत.
परीक्षा शुल्कात वाढ: परीक्षा शुल्कात वाढ करण्यात आली असून, बाष्पके परिचालन अभियंता परीक्षेचे शुल्क २,००० रुपयांवरून २,२०० रुपये करण्यात आले आहे. तसेच, प्रथम श्रेणी बाष्पके परिचर परीक्षेचे शुल्क ५०० रुपयांवरून १,००० रुपये, तर द्वितीय श्रेणीसाठी ३०० रुपयांवरून ६०० रुपये करण्यात आले आहे.
वयोमर्यादेत वाढ: बाष्पके परिचर परीक्षेसाठी बसणाऱ्या उमेदवारांच्या वयोमर्यादेत बदल करण्यात आला आहे. द्वितीय श्रेणीसाठी किमान वय १८ वरून २० वर्षे, तर प्रथम श्रेणीसाठी २० वरून २२ वर्षे करण्यात आले आहे.
शैक्षणिक पात्रतेत विस्तार: बाष्पके परिचालन अभियंता परीक्षेसाठी आता ‘मेटालर्जिकल’ (Metallurgical) अभियांत्रिकी शाखेतील पदवी किंवा पदविका धारकही पात्र ठरणार आहेत. नॅशनल पॉवर ट्रेनिंग इन्स्टिट्यूटमधून पावर प्लांट इंजिनिअरिंग केलेल्या उमेदवारांसाठी अनुभवाच्या अटीही स्पष्ट करण्यात आल्या आहेत.
नक्कल प्रमाणपत्र प्रक्रिया: जर मूळ प्रमाणपत्र गहाळ झाले, तर नवीन नियमांनुसार पोलीस ठाण्यातील एफआयआर (FIR), स्वयं घोषणापत्र आणि २०० रुपये शुल्क भरून नक्कल प्रमाणपत्र मिळवता येईल.

कंपन्यांना सूचना बाष्पके व बाष्पके परिचर नियमांमधील हे बदल आपल्या कार्यक्षेत्रातील सर्व कंपन्यांना अवगत करावेत, अशा सूचना बाष्पके संचालनालयाचे संचालक ध. प्र. अंतारपूरकर यांनी सर्व सहसंचालक आणि उपसंचालकांना दिल्या आहेत. हे नवीन नियम आणि त्यातील सविस्तर तरतुदी महाबॉयलर (mahaboiler.in) या संकेतस्थळावर उपलब्ध करून देण्यात आल्या आहेत.