मका-उसापासून आता बायोप्लास्टिक!

शेतकऱ्यांसाठी नवी कमाईची संधी

नवी दिल्ली : पर्यावरणपूरक उपाययोजनांना चालना देण्यासाठी राज्यात मका आणि उसापासून बायोप्लास्टिक तयार करण्याचा महत्त्वाकांक्षी उपक्रम राबविण्यात येणार आहे. या प्रकल्पामुळे प्लास्टिक प्रदूषणावर नियंत्रण मिळवण्यास मदत होणार असून, शेतकऱ्यांना देखील थेट आर्थिक फायदा मिळणार आहे. अंदाजे १ लाख शेतकरी या उपक्रमाशी जोडले जाणार असल्याची माहिती मिळत आहे.

पारंपरिक प्लास्टिकमुळे पर्यावरणावर होणारे दुष्परिणाम लक्षात घेता, बायोडिग्रेडेबल (जैविकरीत्या विघटन होणारे) पर्याय विकसित करण्यावर भर दिला जात आहे. मका व उसामधील नैसर्गिक घटकांपासून तयार होणारे बायोप्लास्टिक हे पर्यावरणासाठी सुरक्षित असून, त्याचा वापर विविध उद्योगांमध्ये वाढत आहे.

बायोप्लास्टिक म्हणजे काय?
बायोप्लास्टिक हे ऊस, मका, साखर, स्टार्च यांसारख्या नैसर्गिक स्त्रोतांपासून तयार केलेले प्लास्टिक असून ते सहज विघटनशील असते. त्यामुळे पारंपरिक प्लास्टिकच्या तुलनेत पर्यावरणावर कमी ताण येतो.

शेतकऱ्यांसाठी संधी:
या प्रकल्पामुळे मका आणि उसाला औद्योगिक मागणी वाढणार आहे. त्यामुळे शेतकऱ्यांना त्यांच्या उत्पादनाला योग्य दर मिळण्याची शक्यता आहे. विशेषतः मका पिकासाठी मोठ्या प्रमाणात ‘लॅक्टिक अॅसिड’ निर्मिती होणार असून, त्यावर आधारित बायोप्लास्टिक उद्योगाला चालना मिळेल.

जागतिक बाजारपेठेतील वाढ:
जागतिक स्तरावर बायोप्लास्टिकची मागणी झपाट्याने वाढत आहे. २०२३ मध्ये या क्षेत्राचा बाजार मोठ्या प्रमाणात वाढला असून, २०३० पर्यंत यात मोठी वाढ अपेक्षित आहे. भारतासाठीही ही मोठी संधी मानली जात आहे.

उसाची उपलब्धता:
राज्यात मोठ्या प्रमाणावर उसाचे उत्पादन होत असल्याने बायोप्लास्टिक निर्मितीसाठी आवश्यक कच्चा माल सहज उपलब्ध होऊ शकतो. साखर कारखान्यांमधील उपउत्पादनांचा वापर करून या उद्योगाला अधिक बळकटी देता येईल.

एकूणच, मका आणि उसावर आधारित बायोप्लास्टिक प्रकल्पामुळे पर्यावरण संवर्धनासह ग्रामीण अर्थव्यवस्थेला चालना मिळणार असून, शेतकऱ्यांसाठी हा एक नवा उत्पन्नाचा मार्ग ठरणार आहे.