महात्मा फुले जयंती

आज शनिवार, एप्रिल ११, २०२६ युगाब्द : ५१२८
भारतीय राष्ट्रीय सौर दिनांक – सौर चैत्र २१, शके १९४८
सूर्योदय : ०६:२४
सूर्यास्त : १८:५५
चंद्रोदय : ०२:४७, एप्रिल १२
चंद्रास्त : १३:१२
शक : १९४८
संवत्सर :पराभव
उत्तरायण
ऋतु : वसंत
चंद्र माह : चैत्र
पक्ष : कृष्ण पक्ष
तिथि : नवमी – ००:३७, एप्रिल १२ पर्यंत
नक्षत्र : उत्तराषाढा – १३:३९ पर्यंत
योग: सिद्ध – १८:३९ पर्यंत
करण : तैतिल – १२:०१ पर्यंत
द्वितीय करण : गर – ००:३७, एप्रिल १२ पर्यंत
सूर्य राशि : मीन
चंद्र राशि : मकर
राहुकाल : ०९:३२ ते ११:०६
गुलिक काल : ०६:२४ ते ०७:५८
यमगण्ड : १४:१३ ते १५:४७
अभिजित मुहूर्त : १२:१५ ते १३:०५
दुर्मुहूर्त : ०६:२४ ते ०७:१५
दुर्मुहूर्त : ०७:१५ ते ०८:०५
अमृत काल : ०६:४० ते ०८:२५
अमृत काल : ०४:०९, एप्रिल १२ ते ०५:५१, एप्रिल १२
वर्ज्य : १७:५५ ते १९:३७

आज शिक्षक हक्क दिन – महात्मा फुले जयंती आहे .

|| विद्येविना मती गेली । मतीविना नीती गेली ।
नीतीविना गती गेली । गतीविना वित्त गेले ।
वित्ताविना शूद्र खचले । इतके अनर्थ एका अविद्येने केले ।।

महात्मा जोतीराव गोविंदराव फुले – महात्मा फुले नावाने प्रसिद्ध, हे मराठी लेखक, विचारवंत आणि समाजसुधारक होते. त्यांनी सत्यशोधक समाज नावाची संस्था स्थापन केली; शेतकरी आणि बहुजन समाजांच्या समस्यांना केंद्रस्थानी ठेवून पुरोगामी विचारांची मांडणी केली आणि महाराष्ट्रातील स्त्री शिक्षणाची मुहूर्तमेढ रोवली. जनतेने त्यांना महात्मा ही उपाधी बहाल केली होती. ही पदवी त्यांना इ.स.१८९० या साली मिळाली. शेतकऱ्यांचे आसूड हा ग्रंथ महात्मा फुले यांनी लिहला

१८२७ : श्रेष्ठ समाजसुधारक तसेच श्रमजीवी वर्गाच्या शोषणाची दास्याची मीमांसा करणारे क्रांतिकारक विचारवंत जोतिराव गोविंदराव फुले ऊर्फ महात्मा फुले यांचा जन्म. (मृत्यू: २८ नोव्हेंबर१८९०)

लेफ्टनंट जनरल हनुत सिंग राठौर , पीव्हीएसएम , एमव्हीसी हे भारतीय जनरल ऑफिसर होते . हनुत सिंग यांचा जन्म जसोल येथे बालोत्रा जिल्ह्यातील महेचा राठोड राजपूत कुटुंबात लेफ्टनंट कर्नल अर्जुन सिंग यांच्या पोटी झाला, ज्यांनी जोधपूर लान्सर्समध्ये सेवा दिली होती आणि नंतर कछावा घोड्याची कमांड केली होती . त्यांनी डेहराडूनमधील कर्नल ब्राउन केंब्रिज शाळेत शिक्षण घेतले आणि ( jsw ) संयुक्त सेवा विंगच्या पहिल्या कोर्समध्ये प्रवेश घेतला .
जेथे तो बेकर स्क्वॉड्रनमध्ये होता.

डिसेंबर 1952 मध्ये इंडियन मिलिटरी अकादमीमधून पदवी प्राप्त केल्यानंतर , त्यांनी आर्मर्ड कॉर्प्समध्ये सामील होण्याचा निर्णय घेतला आणि द पूना हॉर्समध्ये त्यांना नियुक्त केले गेले .
1965 च्या भारत-पाकिस्तान युद्धात त्यांनी भाग घेतला नाही, कारण ते 66 व्या ब्रिगेडचे ब्रिगेड मेजर म्हणून तैनात होते .

बसंतरच्या लढाईत 1971 च्या भारत-पाकिस्तान युद्धात पूना हॉर्सच्या कमांडसाठी हनुतजी व्यापकपणे ओळखला जातात. . युद्धादरम्यान त्यांच्या वर्तनासाठी त्यांना महावीर चक्राने सन्मानित करण्यात आले .

२०१५: भारतीय लष्करचे जनरल लेफ्टनंट महावीर चक्र सन्मानित हनुतसिंग राठोड यांचे निधन.( जन्म: ६ जुलै १९३३ )

कासीनाधुनी नागेश्वरराव , नागेश्वर राव पंतुलु म्हणून प्रसिद्ध आहेत, यांचा जन्म 1 मे 1867 रोजी आंध्रच्या कृष्णा जिल्ह्यातील पामारू मंडल, पेसारामिली गावात बुचैया आणि श्यामलांबा या ब्राह्मण जोडप्यामध्ये झाला . त्यांचे शैव वडील चल्लापल्लीच्या राजांचे गुरू असल्याने ते समृद्ध चल्लापल्ली समस्थानमचे होते .
त्यांचे सुरुवातीचे शिक्षण त्यांच्या मूळ गावी आणि नंतर मछलीपट्टनम येथे झाले . त्यांनी १८९१ मध्ये मद्रास ख्रिश्चन कॉलेजमधून पदवी प्राप्त केली .

चेन्नईमध्ये शिक्षण घेत असताना नागेश्वररावांनी एका श्रीमंत तेलुगु ब्राह्मण व्यापाऱ्याच्या मुलीशी लग्न केले. विवेकवर्द्धिनी जर्नलमधील कंदुकुरी वीरसालिंगम यांच्या लेखांचा त्यांच्यावर प्रभाव पडला. त्यांनी त्यांच्या सुरुवातीच्या आयुष्यात राजकारणात फारसा रस दाखवला नाही परंतु त्यांच्या संगोपनामुळे त्यांना हिंदू धर्मात सामाजिक आणि धार्मिक सुधारणांची आवश्यकता आहे हे पटवून दिल्याने ते गांधीवादाशी परिचित होऊ लागले .
मद्रासमध्ये काही काळ व्यवसाय केल्यानंतर , ते काही काळासाठी औषधनिर्माण व्यवसायात काम करण्यासाठी कलकत्त्याला गेले. नंतर, ते एका कार्यालयात काम करण्यासाठी मुंबईला गेले. परंतु, ते अस्वस्थ होते आणि स्वतःचा व्यवसाय सुरू करण्यात रस घेत होते.

त्यांनी १८९३ मध्ये अमृतांजन लिमिटेडची स्थापना केली आणि अमृतांजन वेदना मलम शोधून काढला, जो लवकरच एक अतिशय लोकप्रिय औषध बनला आणि त्यांना करोडपती बनवले.
त्यांनी मुंबईतील तेलुगू लोकांशी संपर्क साधला, त्यांच्याशी जोडले आणि तेलुगू लोकांच्या कल्याणासाठी काम केले. १९०७ मध्ये सुरत येथे झालेल्या राष्ट्रीय काँग्रेसच्या बैठकीत ते उपस्थित राहिले आणि स्वातंत्र्य चळवळीत सामील झाले.

स्वातंत्र्यलढ्यासाठी प्रभावीपणे प्रचार करण्यासाठी तेलुगू भाषेतील वृत्तपत्राची गरज त्यांनी ओळखली आणि १९०९ मध्ये मुंबईत आंध्र पत्रिका हे साप्ताहिक स्थापन केले.

आंध्र पत्रिका हे प्रमुख तेलुगू वृत्तपत्र बनले. १९१४ मध्ये त्यांनी हे वृत्तपत्र मद्रास येथे हलवले आणि त्याचे दैनिक वृत्तपत्र म्हणून पुनर्रूपण केले. नंतर, १९६९ मध्ये, आंध्र पत्रिकाने टीव्ही कृष्णा यांच्या नेतृत्वाखाली नवी दिल्लीत एक कार्यालय स्थापन केले . जानेवारी १९२४ मध्ये राव यांनी भारती हे तेलुगू वृत्तपत्र सुरू केले .
मद्रास प्रेसिडेन्सीपासून वेगळे आंध्र राज्य व्हावे यासाठी आंध्र चळवळीच्या संस्थापकांपैकी ते एक होते . त्यांनी वेगळ्या आंध्र राज्याच्या गरजेवर अनेक लेख लिहिले आणि प्रकाशित केले . यापैकी अनेक लेखांचे ते लेखक होते.

पत्रकार असण्यासोबतच, नागेश्वर राव तेलुगू साहित्याचे प्रकाशक देखील होते. १९२६ मध्ये त्यांनी आंध्र ग्रांध माला नावाचे एक प्रकाशन गृह सुरू केले . या संस्थेने अनेक तेलुगू अभिजात तसेच आधुनिक लेखनाचे पुनरुत्पादन करण्यासोबतच २० पुस्तके प्रकाशित केली. सामान्य माणसाच्या आवाक्यात आणण्यासाठी त्याचे उत्पादन कमी किमतीचे होते.
शतकाच्या पहिल्या दोन दशकांत त्यांनी केलेल्या परिश्रमांमुळे, आंध्र जिल्ह्यांमध्ये तब्बल १२० ग्रंथालये अस्तित्वात आली.
त्यांना आंध्र महासभेने देसद्धारका (जनतेचे उत्थान करणारा) ही पदवी बहाल केली . १९३५ मध्ये आंध्र विद्यापीठाने त्यांना कलापूर्णा ही मानद डॉक्टरेट ऑफ लिटरेचर देऊन सन्मानित केले.

१९३८ : पत्रकार, उद्योजक , स्वातंत्र्य सेनानी कासीनाधुनी नागेश्वरराव यांचे निधन. ( जन्म : १ मे, १८६७ )

• घटना :

१९१९: इंटरनॅशनल लेबर ऑर्गनायझेशनची स्थापना झाली.
१९७०: अपोलो-१३ यानाचे प्रक्षेपण झाले.
१९७९: युगांडाचे हुकूमशहा इदी अमीन सत्ता सोडून पळून गेले.
१९७६: ऍपल कंपनी चे ऍपल १ हे कॉम्पुटर तयार झाले.
१९८६: हॅलेचा धूमकेतू पृथ्वीच्या सर्वात जवळ येत साडेसहा कोटी किलोमीटर अंतरावरून गेला.
१९९२: चित्रपट निर्माते, दिग्दर्शक, लेखक भालजी पेंढारकर यांना दादासाहेब फाळके पुरस्कार जाहीर झाला.
१९९९: अग्नी-२ या क्षेपणास्त्राची यशस्वी चाचणी झाली.

• मृत्यू :

• १९७७: भारतीय लेखक आणि कार्यकर्ते फन्नीश्वर नाथ रेणू यांचे निधन. (जन्म: ४ मार्च , १९२१)
• २००१ : पद्मविभूषण पुरस्कार सन्मानित कर्करोग संशोधन क्षेत्रातील अग्रणी शास्त्रज्ञ, कमल समर्थ ऊर्फ कमल रणदिवे यांचे निधन. (जन्म: ८ नोव्हेंबर १९१७)
२००९: पद्म भूषण पुरस्कार सन्मानित भारतीय लेखक व नाटककार विष्णु प्रभाकर यांचे निधन. (जन्म: २१ जून , १९१२)

• जन्म :

१८६९: कस्तुरबा गांधी यांचा जन्म. (मृत्यू: २२ फेब्रुवारी, १९४४)
१९०४: गायक आणि अभिनेते कुंदनलान सैगल यांचा जन्म. (मृत्यू: १८ जानेवारी, १९४७)
१९०६: संस्कृत, प्राकृत, कोकणी या भाषांचे अभ्यासक डॉ. सुमित्र मंगेश कत्रे यांचा जन्म. ( मृत्यू : २१ ऑक्टोबर, १९९८ )
१९३७: लॉनटेनिस खेळाडू रामनाथन कृष्णन यांचा जन्म.
१९२७ : ताल वाद्यातील टाळ प्रत्येक साथ “भक्तिरंग‘ निर्माण करणारी असतेच; पण विशेषतः चार पिढ्यांना सातत्याने लयबद्ध टाळसाथ करणारे देशातले एकमेवाद्वितीय टाळ वादक कलाकार ज्ञानेश्वर उर्फ माऊली दगडोबा टाकळकर यांचा जन्म
१९५५: अभिनेत्री रोहिणी हटंगडी यांचा जन्म.