ई-२०चा तिढा कायम; जुन्या वाहनांसाठी वेगळ्या पेट्रोलचा पर्याय?

नवी दिल्ली : पेट्रोलमध्ये २० टक्के इथेनॉल मिश्रण असलेल्या ई-२० इंधनाचा देशभरातील वापर वाढत असताना जुन्या वाहनांबाबत प्रश्न उपस्थित झाले आहेत. या पार्श्वभूमीवर मुख्य आर्थिक सल्लागार अनंत नागेश्वरन यांनी जुन्या वाहनांसाठी कमी इथेनॉल मिश्रणाचे ई-२० पर्यायी पेट्रोल उपलब्ध करून देण्याची सूचना केली आहे.

देशातील मोठ्या वाहन कंपन्यांनी तयार केलेली नवीन वाहने ई-२० इंधनासाठी अनुकूल आहेत. मात्र, जुन्या वाहनांमध्ये इथेनॉलचे प्रमाण वाढल्यास इंजिन, रबर सील आणि इतर घटकांवर परिणाम होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. त्यामुळे जुन्या वाहनांसाठी कमी इथेनॉल मिश्रणाचे पेट्रोल उपलब्ध करून देण्याची मागणी पुढे आली आहे.

ई-२० इंधनामुळे पेट्रोलच्या तुलनेत ऊर्जा कमी असल्याने काही वाहनांमध्ये मायलेजवर परिणाम होण्याची शक्यता आहे. विशेषतः जुन्या दुचाकी आणि वाहनांमध्ये हा फरक अधिक जाणवू शकतो.

दरम्यान, ई-२०चा उद्देश केवळ पेट्रोलमध्ये इथेनॉल मिसळणे एवढाच नसून देशाची कच्च्या तेलावरील आयात अवलंबित्व कमी करणे, परकीय चलनाची बचत करणे आणि शेतकऱ्यांना इथेनॉलसाठी बाजारपेठ उपलब्ध करून देणे हा आहे.

सरकारकडून जुन्या वाहनांसाठी पर्यायी इंधन उपलब्ध करून देण्याबाबत विचार सुरू झाल्यास ई-२०च्या संक्रमण काळातील अडचणी कमी होण्यास मदत होऊ शकते. तसेच वाहनांचे इंजिन, वापर आणि स्थितीनुसार मायलेजमध्ये बदल होण्याची शक्यता लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

ई-२०बाबत सविस्तर

१. जुन्या वाहनांसाठी पर्यायाची मागणी
ई-२० पेट्रोलमध्ये २० टक्के इथेनॉल आणि ८० टक्के पेट्रोल असते. नवीन वाहनांची इंजिने ई-२०साठी तयार केली जात असली, तरी जुन्या वाहनांच्या बाबतीत इथेनॉलच्या जास्त प्रमाणामुळे काही तांत्रिक अडचणी येऊ शकतात. त्यामुळे जुन्या वाहनांसाठी कमी इथेनॉल मिश्रणाचे पेट्रोल उपलब्ध करून देण्याचा पर्याय चर्चेत आला आहे.

२. मायलेजवर परिणाम का होऊ शकतो?
इथेनॉलची ऊर्जा घनता पेट्रोलपेक्षा कमी असल्यामुळे समान अंतरासाठी काही वाहनांना तुलनेने अधिक इंधन लागण्याची शक्यता असते. परिणामी ई-२० वापरताना काही जुन्या वाहनांमध्ये मायलेज कमी झाल्याचे जाणवू शकते.

३. जुन्या वाहनांमध्ये कोणते परिणाम होऊ शकतात?
जुन्या वाहनांची इंधन प्रणाली आणि इंजिन ई-२०साठी विशेषतः तयार केलेले नसल्यास दीर्घकालीन वापरात काही घटकांवर परिणाम होण्याची शक्यता असते. विशेषतः रबर, प्लास्टिक आणि सीलसारख्या घटकांची इथेनॉलशी सुसंगतता महत्त्वाची ठरते.

४. सरकारचा ई-२०मागील उद्देश काय?
ई-२० धोरणामागे भारताचे कच्च्या तेलाच्या आयातीवरील अवलंबित्व कमी करणे, पेट्रोल आयात खर्चात बचत करणे आणि देशांतर्गत इथेनॉल उत्पादनाला बाजारपेठ उपलब्ध करून देणे हे प्रमुख उद्देश आहेत. इथेनॉल निर्मितीमुळे ऊस, मका आणि इतर कृषी उत्पादनांना अतिरिक्त बाजारपेठ मिळते.

५. शेतकऱ्यांना फायदा कसा होऊ शकतो?
इथेनॉल उत्पादनासाठी ऊस आणि मका यांसारख्या पिकांची मागणी वाढल्यास संबंधित शेतमालाला बाजारपेठ मिळू शकते. मात्र, इथेनॉलसाठी पिकांची मागणी, साखरेचे उत्पादन आणि अन्नधान्याची उपलब्धता यामध्ये संतुलन राखणेही महत्त्वाचे आहे.

६. वाहनधारकांसाठी महत्त्वाचे काय?
वाहनधारकांनी आपल्या वाहनाच्या मॅन्युअलमध्ये किंवा उत्पादकाच्या मार्गदर्शक सूचनांमध्ये कोणत्या इंधनासाठी वाहन प्रमाणित आहे, हे तपासावे. ई-२०साठी अनुकूल नसलेल्या जुन्या वाहनांमध्ये मायलेज आणि देखभालीच्या खर्चात फरक पडू शकतो.

थोडक्यात:
ई-२०मुळे देशाला ऊर्जा आयात कमी करण्यास आणि इथेनॉल उद्योगाला चालना देण्यास मदत होऊ शकते; मात्र जुन्या वाहनांसाठी स्वतंत्र किंवा कमी इथेनॉल मिश्रणाचे पेट्रोल उपलब्ध करण्याचा पर्याय वाहनधारकांच्या अडचणी कमी करण्यासाठी महत्त्वाचा ठरू शकतो.