कोळशापासून गॅस निर्मितीचा मेगा प्रकल्प

रिलायन्सची ३० वर्षांची मोठी योजना

नवी दिल्ली : देशातील ऊर्जा क्षेत्रात मोठी घडामोड घडण्याची शक्यता असून, रिलायन्स इंडस्ट्रीजने आंध्र प्रदेशात भूमिगत कोळसा वायूकरणाचा (UCG) प्रकल्प उभारण्याचा प्रस्ताव दिला आहे. या महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पासाठी पुढील ३० वर्षांत सुमारे २.७३ लाख कोटी रुपयांची गुंतवणूक करण्यात येणार असल्याची माहिती समोर आली आहे.

रिलायन्सच्या या प्रकल्पात जमिनीखालील कोळशाचे रूपांतर वायूमध्ये करण्यात येणार आहे. त्यातून सिंथेटिक नॅचरल गॅस, हायड्रोजन, मिथेन तसेच विविध रासायनिक उत्पादनांसाठी आवश्यक घटक तयार करता येणार आहेत. त्यामुळे देशाचे परदेशातून होणाऱ्या नैसर्गिक वायू आणि इतर ऊर्जा उत्पादनांवरील अवलंबित्व कमी होण्यास मदत होऊ शकते.

या प्रस्तावाची अंमलबजावणी तीन टप्प्यांत करण्यात येणार आहे. पहिल्या टप्प्यात २०२६ ते २०२७ दरम्यान शोध आणि प्रायोगिक कामांसाठी सुमारे ३ हजार कोटी रुपये खर्च अपेक्षित आहे. त्यानंतर २०२८ ते २०३० या काळात प्रकल्पाच्या विकासासाठी मोठी गुंतवणूक करण्यात येणार असून, उत्पादन टप्प्यातही भरीव निधी खर्च केला जाणार आहे.

आंध्र प्रदेशातील चिंतलापुडी आणि रेचर्ला या दोन कोळसा खाणींमध्ये हा प्रकल्प प्रस्तावित आहे. या दोन्ही खाणींमध्ये एकत्रितपणे मोठ्या प्रमाणात कोळशाचा साठा उपलब्ध असल्याचा अंदाज आहे. मात्र, प्रकल्पाची अंतिम अंमलबजावणी शोधकामातून तांत्रिक आणि व्यावसायिक व्यवहार्यता सिद्ध झाल्यानंतरच केली जाणार आहे.

कोळसा वायूकरणामुळे भारतातील कोळसा संसाधनांचा अधिक मूल्यवर्धित वापर शक्य होणार आहे. देशाची ऊर्जा सुरक्षितता मजबूत करण्याबरोबरच एलएनजी, मिथेन, अमोनिया आणि इतर आयातीवरील खर्च कमी करण्याच्या दृष्टीने हा प्रकल्प महत्त्वाचा ठरू शकतो.