साखर आयुक्तालयाकडून कारखानानिहाय ऊसतोडणी खर्च प्रसिद्ध

पुणे : २०२५–२६ च्या गाळप हंगामासाठी राज्यातील साखर कारखान्यांचा ऊसतोडणी आणि वाहतूक खर्च साखर आयुक्तालयाने जाहीर केला आहे. या माहितीतून शेतकऱ्यांना आपल्या परिसरातील कारखान्यांचा खर्च समजून घेता आणि त्यांची तुलना करता येणार आहे. ऊसतोडणी व वाहतुकीचा खर्च जास्त असल्यास, कारखान्याच्या व्यवस्थेनुसार स्वतः ऊसतोडणी करून ऊस कारखान्याला पुरवण्याचा पर्यायही शेतकरी विचारात घेऊ शकतात.
प्रचलित पद्धतीनुसार शेतातील ऊस तोडणे आणि तो कारखान्यापर्यंत पोहोचवणे ही जबाबदारी कारखान्याकडून घेतली जाते. या प्रक्रियेसाठी होणारा खर्च मात्र शेतकऱ्यांना मिळणाऱ्या रास्त व किफायतशीर दरातून (एफआरपी) वजा केला जातो. त्यामुळे ऊसतोडणी आणि वाहतुकीचा खर्च वाढला, तर शेतकऱ्यांच्या ऊस बिलातून होणारी कपातही वाढते आणि हातात मिळणारी प्रत्यक्ष रक्कम कमी होते.
ऊसतोडणी व वाहतुकीचा खर्च जास्त आकारला जात असल्याची तक्रार शेतकरी संघटनांकडून सातत्याने केली जाते. या पार्श्वभूमीवर साखर आयुक्तालयाने २०२५–२६ च्या गाळप हंगामातील कारखानानिहाय प्रत्यक्ष खर्चाची माहिती प्रसिद्ध केली आहे. त्यामुळे शेतकऱ्यांना केवळ अंदाजावर अवलंबून न राहता, उपलब्ध आकडेवारीच्या आधारे विविध कारखान्यांच्या खर्चाची तुलना करता येईल.
तुलना करताना आपल्या शेतापासून कारखान्याचे अंतर, ऊस वाहतुकीची व्यवस्था आणि कारखान्याने जाहीर केलेला खर्च यांचा विचार करणे महत्त्वाचे ठरेल. खर्चातील फरक मोठा असल्यास शेतकरी संबंधित कारखान्याकडून तोडणी-वाहतुकीचे नियम आणि स्वतः ऊसतोडणी करून ऊस पुरवण्याची मुभा आहे का, याची खातरजमा करू शकतात. हा पर्याय स्वीकारण्यापूर्वी कारखान्याची प्रक्रिया आणि लागू अटी समजून घेणे आवश्यक आहे.
कारखानानिहाय प्रत्यक्ष खर्चाची माहिती उपलब्ध झाल्याने ऊसतोडणी व वाहतुकीवरील खर्चाबाबत अधिक पारदर्शकता येण्यास मदत होऊ शकते. तसेच शेतकऱ्यांना आपल्या ऊस बिलावर या खर्चाचा काय परिणाम होईल, हे समजून घेऊन योग्य निर्णय घेता येईल.






